Trang chủ Tuesday, April 25th, 2017

Trung Quốc: Đô thị hóa ồ ạt và hệ lụy ô nhiễm môi trường

[ Thursday, 07 November, 2013 ]

Ồ ạt xây dựng những siêu đô thị và đưa người dân từ nông thôn vào sinh sống mà không tính kỹ tác động xã hội và môi trường, Trung Quốc đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm trầm trọng, còn người dân lâm vào cảnh dở khóc dở cười.

Nếu lờ đi màn khói bụi ô nhiễm, khu biệt thự Waterfront Corso Mansions gần thành phố Thiên Tân hẳn là một khu dân cư đẹp như mộng đối với các dư dân đô thị, vốn đang ngày một tăng tại Trung Quốc.


Một khu đô thị tại ngoại ô quận Mai Giang, gần Thiên Tân

Bên trong một khu phức hợp có cổng cao, các tòa chung cư và biệt thự nhìn ra một cái hồ và những khu vườn được cắt tỉa kỹ càng. Thế nhưng cả khu vực này lại chẳng có lấy một cửa hàng hay các tiện nghi, khiến nó cũng như hàng trăm tòa nhà giống như vậy tại ngoại ô quận Mai Giang của tỉnh Quảng Đông không khác nào những ký túc xá khổng lồ.

“Không có bệnh viện, không tiệm cắt tóc hay bất kỳ nhà hàng nào gần đây”, ông Wang Bo, 62 tuổi, người đang sống cùng gia đình con gái tại khu dân cư phức hợp này cho biết. Hàng ngày ông vẫn phải lái xe đưa vợ đi làm. “Tôi phải lái xe tới 20 phút chỉ để đi mua rau quả”.

Đây chỉ là một trong số rất nhiều siêu chung cư, những dự án đang tích lũy bên trong nó những nguy cơ khủng hoảng xã hội, năng lượng và môi trường bằng cách buộc hàng triệu cư dân đô thị tầng lớp trung lưu mới, phải lái xe đi khắp nơi chỉ để tìm kiếm các dịch vụ cơ bản. Điều này góp phần làm gia tăng tiêu thụ năng lượng và phát thải ô nhiễm, vốn khiến các thành phố của nước này bị xếp vào hàng ô nhiễm nhất thế giới.

Tính từ năm 1995 đến nay, hơn 300 triệu người Trung Quốc – gấp đôi dân số cả nước Nga – đã đổ ra các thành phố. Và thủ tướng Lý Khắc Cường, trong cuộc họp của đảng Cộng Sản Trung Quốc cuối tuần này, sẽ phải tìm cách để một lần nữa tạo chỗ ở cho từng ấy người đến từ các vùng nông thôn, mà không phá hủy thêm môi trường và khiến tiêu thụ năng lượng của nước mình tăng vọt.

Theo số liệu của Ngân hàng thế giới WB, cư dân đô thị của Trung Quốc, tương đương 1/10 dân số thế giới, sử dụng năng lượng nhiều gấp 3 lần những người sống ở nông thôn.

“Nếu Trung Quốc không hành động đúng ngay bây giờ, họ sẽ bị mắc kẹt trong một hạ tầng kém hiệu quả, dẫn tới thêm tắc nghẽn giao thông và ô nhiễm”, Shobhakar Dhakal, nguyên giám đốc điều hành của Global Carbon Project, một chương trình khoa học quốc tế của Viện nghiên cứu môi trường quốc gia Nhật Bản, nhận định.


Nhiều đô thị của Trung Quốc đều đang đối mặt với ô nhiễm nghiêm trọng

Khi chính quyền địa phương chỉ lo bán đất

Dưới mô hình phát triển hiện tại, chính quyền các đô thị thường đầu tư những tuyến cao tốc 4 – 8 làn xe dẫn tới các khu ngoại ô xa xôi, nơi họ có thể bán quyền xây dựng cho các nhà đầu tư theo từng lô có diện tích khoảng 500 m2. Các công ty xây dựng sau đó dựng lên những tòa chung cư trên các lô đất tách biệt với cộng đồng xung quanh bằng những hàng rào và bảo vệ.

Các khu vực nhà ở, khu vực mua sắm và khu công nghiệp thường được quy hoạch ở những vùng khác nhau của thành phố, khiến người dân thường phải di chuyển xa. Dù vậy chính sự đô thị hóa nhanh chóng này là động lực giúp kinh tế Trung Quốc tăng trưởng tới 10,5% trong thập niên vừa qua, tạo ra những hệ thống đường bộ, đường sắt tốt hơn, đồng thời tăng thu nhập cho hàng triệu người.

Cũng nhờ mô hình này mà nguồn thu của các chính quyền địa phương cũng tăng mạnh do dễ dàng bán quyền sử dụng những lô đất lớn, với giá cao hơn trong khi chi phí quy hoạch và đầu tư hạ tầng lại thấp hơn so với khi bán những khu có diện tích nhỏ. Theo ước tính của ngân hàng Mỹ Goldman Sachs, 21% nguồn thu ngân sách các thành phố tại Trung Quốc đến từ bán đất.

Khoảng 90% các thành phố tại Trung Quốc được xây dựng theo cách này, He Dongquan, giám đốc chương trình Thành phố bền vững tại Bắc Kinh, thuộc tổ chức phi lợi nhuận chuyên quảng bá năng lượng sạch Energy Foundation, có trụ sở tại San Francisco khẳng định.

Ô nhiễm không khí

Dọc theo đại lộ 4 làn xe từ Mai Giang tới Thiên Tân, những tòa tháp cao vút mọc lên từ những khu dân cư lờ mờ hiện ra trong mây mù. Hai công nhân đang ngồi ăn trưa trên vỉa hè cạnh con đường gần như không một bóng ô tô. Cạnh khu nhà của ông Bo, khoảng nửa tá xe taxi đang đợi khách. Đi bộ suốt 10 phút dọc con đường cũng không tìm thấy một cửa hàng hay quán ăn nào.

Sau khi nghỉ hưu cách đây 2 năm, hàng ngày ông Bo phải lái xe 40 phút buổi sáng và buổi tối để đưa đón vợ đi làm tại tung tâm y tế Thiên Tân. Ngay cả cháu ông cũng phải được chở tới nhà trẻ.

Theo Bộ môi trường Trung Quốc, Thiên Tân chính là một trong 10 thành phố ô nhiễm nhất Trung Quốc.

“Thật sự là kinh khủng”, Lin Zhixin, 30 tuổi, hàng xóm của ông Bo thốt lên trong ngày mà mức độ ô nhiễm không khí vượt 5 lần mức an toàn của Tổ chức y tế thế giới. “Mới đây khi tôi đưa con tới bệnh viện do bị ho, có rất nhiều trẻ em khác gặp vấn đề tương tự. Bác sỹ nói rằng ô nhiễm chính là một phần nguyên nhân”.

Thanh Tùng
Theo Bloomberg

Xem thêm : Tin tức